Stichting Riforest

Decennium van hoofd en hart

Decennium van hoofd en hart Soms kan het even duren voordat kennis doordringt, langzaam transformeert tot inzicht. Al enige tijd ben ik geïnteresseerd in permacultuur. Een van de eerste onderwerpen die aan de orde komt is het belang van gezonde aarde, letterlijk en figuurlijk als ethische principe. Ik heb al jaren deze kennis dat gezonde aarde zeer belangrijk is. Permacultuur is er op gericht om de kwaliteit van de aarde seizoen na seizoen te verbeteren. Maar toch was mijn focus al die tijd vooral op water gericht.

Zonder water geen leven. Zo lang ik bezig ben met het planten van fruitbomen in het Rifgebied hoor ik dat er onvoldoende water is. Het regent weinig en onregelmatig, de bronnen zijn uitgedroogd en het grondwater verzout. Wat voor zin heeft het om te planten als er geen water is?

Laat de barmhartigheid over ons neerdalen

In het Rifgebied, zoals op vele ander plekken, is het gebruikelijk dat mensen, in tijden van droogte, bidden voor regen. ‘Laat de barmhartigheid over ons neerdalen’ is een veelgehoord smeekgebed. De regen als Gods barmhartigheid. Water dat neerdaalt en al het leven voedt, van de mens tot het kleinste micro-organisme.

Wat als de aarde uitgeput is, alle vruchtbaarheid verdwenen door water- en winderosie. Als gevolg van de verwoesting van oerbossen en eenjarige landbouw. Een monocultuur landbouw die ervoor zorgt dat de aarde een groot deel van het jaar voortdurende blootstaat aan de felle zon, het vuur dat de aarde tot droge klei maakt.

De regen die nog valt, vaak onregelmatig en hard, kan niet meer opgenomen worden in de aarde. De aarde die niet meer ontvankelijk is voor de barmhartigheid. Regen die de laatste restjes vruchtbaarheid meesleept naar zee.

Het geheel is meer dan de som der delen

Met de tijd wordt kennis inzicht. Water alleen is niet voldoende wanneer de gronden zijn uitgeput. De aarde moet eerst hersteld worden om water op te kunnen nemen. Het is van belang om te zorgen voor de aarde alsof we voor onze oude en zieke moeder aarde zorgen. We moeten haar toedekken, voeden en bovenal koesteren.

Daarnaast besef ik steeds meer wat de bijna clichématige uitdrukking: ‘het geheel is meer dan de som der delen’ betekent. Het gaat niet alleen om water, het gaat niet alleen om aarde, het gaat niet alleen om bomen. Het gaat om het samenspel van al dat leeft en niet leeft. Dit besef maakt dat ik af en toe een mysterieuze wereld ervaar, een prachtige en fascinerende wereld die losstaat van het rationele. Mijn eigen angsten reageren dan vaak door me te waarschuwen om niet magisch te gaan denken. Ik leer er steeds beter mee omgaan.

Een ontvankelijk hart

Op het moment dat ik me bewust werd van de samenhang tussen water en aarde deed dit mij om de een of andere reden denken aan het menselijk hart. Net als de aarde kan het hart afgesloten zijn, niet meer ontvankelijk voor alle barmhartigheid om ons heen. Niet meer in staat om te verwonderen en een te zijn met het leven. Niet meer in staat om te geloven dat we een verschil kunnen maken.

Aarde en water zijn net zo onlosmakelijk verbonden als het hoofd en het hart. Door het maken van ingenieuze plannen en berekeningen komen we er niet. Het hart is essentieel en de rationaliteit mag nooit de overhand hebben en ons doen verlammen door het activeren van beangstigende gedachten.

Decennium van herstel

Het nieuwe decennium is begonnen. Ik ben er met hoofd en hart van overtuigd dat we de aarde dit decennium kunnen herstellen, zo ook het Rifgebied. Niemand weet hoe lang hij of zij nog te gaan heeft, ik ook niet, maar elke boom die we kunnen planten, elk handje aarde dat we kunnen herstellen is het meer dan waard. Dat wij en de generaties na ons, met voldoening kunnen terugkijken op dit decennium.

Met hoofd en hart iets doen?

Volgende week starten we met de eerste boomplantweek van het nieuwe decennium, doe mee!

Aziz Kaouass - 1 januari 2020

Boomplantweek 2020

Boomplantweek 2020 De boomplantweek in het Rifgebied is dit jaar gepland van 8 t/m 19 januari 2020. We hopen meer dan de 1700 fruitbomen van de afgelopen keer te laten planten. Dit aantal lijkt misschien klein, maar alles in het leven leert ons dat al het grote begint met iets heel kleins. Een zaadje dat uitgroeit tot een boom van tientallen meters.

Al Baraka

Vaak moet ik denken aan het concept van ‘al baraka’. Een concept dat ik van huis uit heb meegekregen en dat heel belangrijk is binnen de overtuiging en de cultuur in het Rifgebied. Met een woordenboek kom ik zelf niet veel verder dan het Engelse woord ‘blessing’ of het Nederlandse woord ‘zegening’. Maar ergens heb ik het gevoel dat de vertalingen een belangrijk aspect missen, namelijk het vermogen van iets kleins om heel veel impact te hebben.

Al baraka heeft ook te maken met het genoegen nemen met iets heel kleins, een paar hapjes eten nemen en dan al genoeg hebben hebben. Een klein bord couscous delen met tien man en dan toch een voldaan gevoel hebben. Een donatie van een paar euro die heel veel impact kan hebben.

Al baraka is iets magisch, bovenmenselijk en zeker ook een zegening van de scheppende kracht. Diezelfde kracht die een zaadje doet uitgroeien tot een wonderbaarlijke boom. Het klinkt misschien wat zweverig in een tijd waarin de meeste concepten gereduceerd zijn tot datgene wat het menselijk denken kan bevatten. Het hart spreekt een andere taal.

De kracht van een kleine donatie

De boomplantweek is een heel eenvoudige activiteit waarbij wij donaties verzamelen en deze volledig gebruiken voor de aanschaf en het laten planten van fruitbomen. Elke cent komt ten goede aan het planten van fruitbomen. Het planten van fruitbomen gebeurt voor en met lokale mensen uit het Rifgebied. Mensen die helaas zelf niet in staat zijn om een fruitboom te komen omdat ze simpelweg alleen maar aan het overleven zijn. Deze bomen zijn hard nodig in een gebied dat uitgeput is geraakt door menselijk ingrijpen en waar mensen de oogsten van fruitbomen heel goed kunnen gebruiken.

Voor een fruitboom vragen we het symbolische bedrag van vijf euro. In de afgelopen jaren is vijf euro meer dan voldoende gebleken. In de praktijk komt het er op neer dat we afhankelijk van de soort fruitbomen twee á drie fruitbomen kunnen laten planten. Wij zijn heel erg blij met elke donatie omdat er veel meer achter zit dan het geld. Ik ben ervan overtuigd dat de kracht van de donatie zit in de intentie die mensen hebben bij het doneren. In de afgelopen tijd hebben wij veel donaties gekregen van mensen die een boom willen doneren in de naam van een geliefde, al dan niet overleden. We krijgen donaties van mensen die een diep verlangen hebben naar een betere wereld, die ervan overtuigd zijn dat ze een verschil maken door het planten van een enkele boom.

We onderschatten de kracht van een kleine donatie niet. Ik ben ervan overtuigd dat een donatie van één euro met de juiste intentie meer impact zal hebben dan een grote donatie zonder intentie.

Een verschil maken

De boomplantweek staat weer voor de deur. We gaan ervoor om weer een verschil te maken. We gaan ervoor om zoveel mogelijk fruitbomen te laten planten. We zijn meer dan dankbaar voor de donaties die al binnen zijn en we zullen dankbaar zijn voor de donaties die volgen. Dank namens al die mensen die met een glimlach de bomen zullen planten is het minste wat teruggaat naar de gever. Wees ervan overtuigd dat datgene dat terug zal komen vele malen groter zal zijn, vele malen groter dan we ons kunnen voorstellen.

Het doet me denken aan een moment dat ik ontroerd voor een volwassen olijfboom heb gestaan, een boom met tientallen kilo’s olijven. Een boom die mij leek te vertellen dat schaarste maar een verzinsel is van de mens. Deze boom was ooit een zaadje, een kleine zaailing, met alle liefde verzorgd door een arme boer. En misschien was die zaailing wel door jou gedoneerd.

Doneer een boom voor jezelf of voor een geliefde en wees ervan overtuigd dat je goed doet en wees ervan overtuigd dat jouw donatie in veelvoud terug zal keren! Doneren is eenvoudig, gebruik het formulier of dit tikkie

Het goede gevoel dat je krijgt na het doneren is al een voorschot op nog meer goeds!

Aziz Kaouass - December 2019

Werkbezoek Rifgebied

Werkbezoek Rifgebied De afgelopen maanden zijn we druk bezig geweest met de uitvoering van het frame, voice, report project 'Permacultuur, een kans voor het Rifgebied'. Een project dat er op gericht is de duurzame ontwikkelingsdoelen onder de aandacht te brengen, zie ook (frame, voice, report project ). In de week van 28 oktober hebben we met een groep mensen een werkbezoek gebracht aan het Rifgebied.

In dit project staan de duurzame ontwikkelingsthema's klimaatverandering en migratie centraal. We hebben deze thema's als leidraad gebruikt in de gesprekken en opnames die we hebben gehad met een diverse mensen, in diverse plekken in het Rifgebied. Naast deze thema's is het voor Riforest essentieel om te blijven benadrukken dat we met het toepassen van principes uit de permacultuur in staat zijn om het uitgeputte land te herstellen.

Driedaagse training permacultuur/ecologische landbouw

De kernactiviteit van deze week was een driedaagse training permacultuur toegespitst op de lokale situatie. Deze training is gegeven door Omar Hajji, een specialist op het vlak van ecologische landbouw. Omar heeft naast zijn studie 'Sustainable Development' zeer veel praktische ervaring opgedaan bij het herstellen van landbouwgrond in de buurt van Marrekech, zie (Marrakesh Organics)

De werking en het belang van ecosystemen was binnen deze training de rode draad die belangrijke onderwerpen als aarde, water en beplanting verbond. Naast de theoretische uitleg was er voldoende ruimte voor de praktijk, zoals het maken van compost, de aanleg van 'swales on countour' en het verzorgen van bomen.

Omar is in staat om de belangrijke kennis en boodschap over te brengen in een taal die door de lokale bevolking begrepen wordt en aansluit bij de dagelijkse werkelijkheid. Zijn insteek is dat het erom gaat mensen datgene te vertellen dat uitvoerbaar is zonder al te veel energie en met de beperkte middelen die mensen hebben. Omar laat zien dat het zeer goed mogelijk is om het land te herstellen.

Holistische aanpak

Al geruime tijd ben ik met Permacultuur bezig, maar de training van Omar heeft me nog meer doen realiseren dat de aanpak voor het herstel holistisch moeten zijn. Het gaat niet alleen om het planten van bomen. Verbeteren van de bodemkwaliteit, opvang van regenwater, diversiteit, de inzet van dieren. En alles is terug te leiden tot de ethische principes van de permacultuur: zorg voor de aarde, zorg voor de mens en het delen van overvloed. Principes die een op een te vertalen zijn naar principes uit het wereldbeeld en de levensovertuiging van de mensen in het Rifgebied.

Deze week met een groep prachtige mensen uit Nederland in verbinding met een grote groep aan mensen uit het Rifgebied was zeer waardevol, een enorme mijlpaal voor Riforest. Bor Borren, een van de personen die mee is geweest, heeft ook een mooi verslag gemaakt, te vinden op zijn website Borborren.nl De foto's geven een impressie van de activiteiten en de vele dorpjes die we hebben bezocht. We zijn begonnen in (Mernissa/Tahar Souk), vervolgens zijn we naar Bouankoud gegaan en van daaruit naar Asht Ali ou Aaisa en Irahhoten. Daarna hebben we drie dagen in Masaouda verbleven om vervolgens Zaoi , Tafoughalt Tafoughalt en Zegzel te bezoeken met een diverse en gemengde groep.

Derde thema: gender

Een van de reacties die ik op facebook tegenkwam op het verslag van Bor was de terechte vraag waarom er alleen mannen te zien zijn op de foto's. Bor reageert daar terecht op dat het cultureel gezien gescheiden werelden zijn, zeker op het moment dat er mannen van buiten op bezoek zijn. Dit is uiteraard iets dat we respecteren. Achter de schermen spelen vrouwen in het Rifgebied zeker een belangrijke rol. Ook achter de schermen bij de bijeenkomsten waren de vrouwen cruciaal. We hebben ze zo goed als mogelijk bedankt voor hun hulp en inspanning, dat is het minste wat we konden doen.

Voor ons was het niet haalbaar om binnen dit thema formeel iets te doen met het derde thema gender omdat we ons bewust zijn van deze culturele gevoeligheid. We hopen dat er in de toekomst mogelijkheden zullen zijn om meer aandacht te hebben voor de belangrijke rol die de Riffijnse vrouw kan en moet spelen bij het herstel. Zonder moeders, zusters en dochters is het natuurlijk niet mogelijk. Zoals de wijsheid ons vertelt: 'De helft van de mensheid is vrouw en de andere helft is door een vrouw opgevoed.'

Het vervolg

Met het verzamelde beeldmateriaal gaan we de komende tijd verder om te komen tot video impressies die we gaan verspreiden in het voorjaar van 2020. Zo hopen we onze activiteiten, gerelateerd aan de duurzame ontwikkelingsdoelen, nog meer onder de aandacht te brengen van mensen in Nederland en Vlaanderen.

Foto's

De foto's op deze pagina geven een impressie.

Aziz Kaouass - November 2019

John D. Liu - Stem van de hoop

John D. Liu - Stem van de hoop Namens de Bee Foundation en Riforest nodigen wij jou uit om een moment van samenzijn te vieren op zondag 29 september. Tijdens deze middag geven we graag het woord aan John D. Liu, die met zijn inspirerende documentaires en zijn activiteiten (o.a. Ecosystem Restoration Camps) de stem van de hoop is.

Deze bijeenkomst is het resultaat van een gedeelde grondhouding van verschillende mensen, uit verschillende werelddelen met verschillende achtergronden. Een grondhouding met als kern: samenwerking, verbinding en partnerschap ten behoeve van het restaureren van ecosystemen. Mensen die een samenwerking van harmonie aangaan met de aarde om er een mooiere wereld van te maken voor al het leven, in Nederland en in de dorpjes van het Rifgebied.

Stichting Bee Foundation legt in Zeist West samen met bewoners en 15000 leerlingen een bijenoase aan. Riforest herstelt landschap en landbouw in het Rifgebergte. Perma Atlas is actief in de Hoge Atlas. Naast John D. Liu zullen ook Sonne Copijn van Bee Foundation , Latifa Oumlil van Perma Atlas en Aziz Kaouass van Riforest vertellen over hun drijfveren en activiteiten.

Locatie : De Clomp 30-02, Zeist
Tijdstip : 14:00 - 17:00
Toegang gratis, aanmelden via dit formulier

Aziz Kaouass - September 2019

Een groen en voortvarend Rifgebied in 2030. Ja, dat kunnen we!

Frame, Voice, Report! Het is voor ons bij Stichting Riforest een groot genoegen mee te mogen doen aan het Europees programma Frame, Voice and Report. Dit programma is gericht op het onder de aandacht brengen van de duurzame ontwikkelingsdoelen, de Sustainabele Development Goals, bij eu-burgers.

De duurzame ontwikkelingsdoelen zijn door de VN in 2015 aangenomen als een mondiale agenda om een eind te maken aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering in 2030. Kijk op sdgnederland.nl voor meer informatie over de sdg’s.

Wilde Ganzen voert het programma samen met 11.11.11 uit België uit voor Nederland en Vlaanderen. Deze pagina toont een overzicht van alle gehonoreerde projecten met een korte samenvatting in het Engels.

Voor Riforest is dit een geweldige kans om de eigen activiteiten die gerelateerd zijn aan de SDG’s onder de aandacht te brengen. Activiteiten die we al uitvoerden voordat de SDG’s opgesteld waren. In dit EU programma krijgen wij ondersteuning in de vorm van trainingen, workshops en financiële middelen om in het komende jaar diverse communicatie activiteiten uit te voeren. De activiteiten die we gaan uitvoeren zijn gerelateerd aan de hoofdthema’s klimaat en migratie. We focussen hierbij op deze specifieke duurzame ontwikkelingsdoelen:


Vergroten van kennis en betrokkenheid
De communicatie activiteiten zijn er op gericht de kennis van en de betrokkenheid bij de duurzame ontwikkelingsdoelen onder EU-burgers te vergroten. Binnen het project willen we in beeld brengen hoe de samenwerking tussen verschillende groepen mensen effectief kan zijn in het realiseren van een ecologisch en economisch duurzame leefomgeving. Ecologisch, omdat we ervan overtuigd zijn dat dit een antwoord is op klimaatverandering. Economisch, omdat de migratie vanuit het Rifgebied naar Europa voornamelijk een economische vluchtelingenstroom betreft.

Doelgroepen
We focussen hierbij op de volgende doelgroepen:

  • Nederlandse burgers met een Riffijnse achtergrond (Riffijnse diaspora)
  • Nederlandse burgers in het algemeen met affiniteit voor ontwikkelingswerk
  • Permacultuur specialisten
  • Lokale bewoners in het Rifgebied
Filmmateriaal
Om zoveel mogelijk mensen te bereiken gaan we, naast het organiseren van bijeenkomsten en trainingen, filmmateriaal produceren. Dit filmmateriaal gaan we inzetten in een (social) mediacampagne. De aanpak hierbij is dat we met de genoemde duurzame ontwikkelingsdoelen als kader, de volgende zaken in beeld willen brengen:
  • de relatie van de Riffijnse diaspora met de geboortegrond en de mogelijkheid/verantwoordelijkheid iets te doen voor het Rifgebergte
  • permacultuur als ontwerpwetenschap om een ecologisch en economisch duurzame leefomgeving te realiseren
  • de leefsituatie van lokale mensen in het Rifgebied

Een groen en voortvarend Rifgebied in 2030. Ja, dat kunnen we!
Het doel van de bijeenkomsten, trainingen en de mediacampagne is om te laten zien dat het zeer goed mogelijk is om de duurzame ontwikkelingsdoelen te halen. Met dit programma hebben we een geweldige mogelijkheid gekregen om onze missie en visie onder de aandacht te brengen. We streven ernaar zoveel mogelijk mensen te bereiken die hopelijk weer binnen de eigen invloedssfeer een bijdrage gaan leveren aan het bereiken van de duurzame ontwikkelingsdoelen, of het nu in het Rifgebied is of ergens anders op aarde.

We zijn ervan overtuigd dat de duurzame ontwikkelingsdoelen gerealiseerd kunnen worden. We streven ernaar mensen te inspireren om ook in hun geboortegrond op kleine schaal te starten met het aanleggen van voedselbossen, uitdelen van bomen en het toepassen van permacultuur. Al die groene uitdijende kernen in het Rifgebied zullen ervoor zorgen dat we in 2030 een groener Rifgebied hebben waar mensen ook een waardig bestaan kunnen hebben.

Bijeenkomst 'Permacultuur, een kans voor het Rifgebied'
Een van de eerste activiteiten die we organiseren is een bijeenkomst op 10 juni 2019 aanstaande. In deze bijeenkomst staat permacultuur als kans voor het Rifgebied centraal. Bor Borren, een Permacultuur specialist, zal een introductie in de Permacultuur geven. Daarnaast streven we ernaar op een interactieve manier de dialoog op te sturen en hopelijk ook verbindingen te leggen tussen aanwezige doelgroepen. Uiteraard zullen we tijdens deze bijeenkomst ook het project verder toelichten.

Wil jij aan deze bijeenkomst deelnemen? Je bent van harte welkom. Je kan je aanmelden via de link hieronder.

Ik wil me graag aanmelden

Aziz Kaouass - Mei 2019

Het stopt bij ons, of het gaat door bij ons

Het gaat door bij ons Als ouders is het onze taak om onze kinderen het één en ander bij te brengen. We hopen ze o.a. bewustwording bij te brengen voor mens en natuur. Het deel zijn van een groter geheel. Het bewust maken van onze wortels in de Rif. Waar anders zullen onze kinderen leren over de Rif en wat kunnen zij doorgeven aan hun kinderen? Het is knap dat we zoveel weten over de Nederlandse geschiedenis. Als mij gevraagd word naar de geschiedenis van de Rif, klap ik dicht. Ik schaam me…

Om te weten wie jij bent om dit vervolgens door te geven aan je kinderen, behoor je te weten waar je vandaan komt. Waar liggen jouw wortels in de Rif? Het is nu eenmaal zo dat wij in Nederland wonen en niet meer op de plek van onze voorouders. Je staat er niet eens bij stil bij wat onze ouders allemaal hebben moeten opofferen, omdat zij streefden naar een beter bestaan voor achtergebleven familie en kinderen. Zij vertrokken met de instelling om voor een beter bestaan te zorgen. Ik durf vol overtuiging te zeggen dat er bijna niemand was die vertrok met de instelling alles achter te laten om nooit meer terug te komen.

Waarom ik dit voor mijn gevoel met overtuiging kan zeggen, is omdat de eerste generatie die naar Nederland kwam zoveel liefde had voor familie en vaderland dat ze haar Rif nooit de rug hadden kunnen toekeren. Het is niet zo dat bij de nieuwe generaties die in de Rif leven deze gevoelens niet aanwezig zijn. Een diepgewortelde liefde is soms niet genoeg. Er moeten ook bestaansmogelijkheden zijn.

Helaas is dit ook een reden voor de terugloop van mensen in Rif. Wat als er geen grenzen meer zouden zijn? Onze familieleden in de Rif zouden vrije toegang hebben tot elk plekje op de aarde. Waarom zouden ze blijven in de Rif? Wat houdt ze daar? Hun wortels? Onze wortels zijn hetzelfde, wat let ons om niet terug te keren? Wat zouden we met z’n allen intens verdrietig zijn als de gehele Rif verlaten zou zijn. Wie zou er zijn om daar alles te verzorgen? Waar zou Hammadi zijn met zijn wijze woorden of oom Ahmed die de zorg draagt over de bomen? Zouden er nog jonge schapenherders te zien zijn?

Stel je voor dat er mega agglomeraten, rijke Emiraten en andere multinationals komen en zien wat wij schijnen te missen in onze prachtige Rif. We mogen in onze handjes knijpen dat er wel degelijk mensen zijn die ondanks de vaak barre omstandigheden, blijven waar ze zijn en het werk van onze voorouders voortzetten. Als individu kun jij wel degelijk dat verschil uitmaken voor de verbetering van Rif. Dit kan in vele vormen. Een vorm van helpen is juist die trots (weer) aanwakkeren. Riforest helpt en leert de inwoners van Rif zelfvoorzienend te zijn opdat zij minder afhankelijk worden (van onze gulheid) Helpen gaan we vooral doen met behulp van onze kinderen, want wij kunnen het niet alleen. Dit is een jarenplan. Ik zeg dan ook: het gaat door bij ons!

Rachida Azoum - Februari 2019

Boomplantweek 2019

Boomplantweek 2019

Vanuit Stichting Riforest kijken we uit naar de komende boomplantweek, vanaf 13 januari tot 20 januari in Masaouda. Met de donaties die we tot nu toe hebben ingezameld gaan we ook dit jaar ongeveer 20 families helpen bij het vergroenen van hun land. Van de donaties proberen we zoveel mogelijk verschillende fruitbomen in te kopen. Zoals het er nu naar uitziet kunnen we circa 50 fruitbomen per familie uitdelen. De meeste families hebben de afgelopen jaren ook fruitbomen gedoneerd gekregen en plukken daar al de eerste vruchten van. Als we deze acties doorzetten dan komen we straks in de situatie dat de families een duurzaam inkomen zullen hebben en omringd zijn met prachtige fruitbomen.

Deze families zullen hopelijk in een situatie komen waarbij ze steeds minder afhankelijk worden van hulp van familieleden uit Europa. We hopen dat de jongeren ook in gaan zien dat er degelijk een toekomst is in hun eigen geboortegrond en niet allemaal naar een mogelijkheid zoeken om te vertrekken naar Europa of de steden.

Als er eenmaal genoeg fruitbomen zijn geplant kunnen we gaan focussen op verdere ondersteuning zoals het verwerken van de fruitoogsten of het opzetten van coöperaties. De opvang van regenwater en het gebruik van efficiënte irrigatietechnieken blijft ook de focus hebben. Naast deze ondersteunende taken richten we ons ook op training en advies op basis van Permacultuur principes.

Donaties zijn hard nodig om de kern uit te breiden van Masaouda naar de aangrenzende gebieden. Doneren kan via de website van Riforest of met een tikkie Zou je op een andere manier willen helpen dan natuurlijk ook heel graag, laat het ons weten.

Zaden voor voedsel

Nieuw dit jaar is de steun door ‘Zaden voor voedsel’,in de persoon van Marja Verrijk. Zaden voor voedsel heeft Riforest een geweldige hoeveelheid zaden gestuurd. Naast de fruitbomen zullen we dit jaar ook groentezaden uitdelen aan de families. De mensen zullen we er ook bewust van maken dat ze op basis van deze zaden een eigen voorraad van zaden kunnen opbouwen uit de oogsten in de toekomst.

Het is fascinerend hoe sommige dingen werken. Een paar maanden geleden, voordat ik ‘Zaden voor voedsel’ als organisatie kende plaatste ik een oproep op facebook met een verhaal over een bomenherder. Deze oproep was gebaseerd op een initiatief dat ik jaren terug een keer tegenkwam waarbij Prof. Dr. Willem Van Cotthem, zaden inzamelde voor ontwikkelingshulpprojecten. En dat initiatief blijkt Zaden voor voedsel te zijn kwam ik later achter. Uiteindelijk kom ik dus terecht bij hetzelfde initiatief waardoor ik geïnspireerd werd, zou het zo kunnen zijn dat het verhaal de bomenherder ook daaruit voortkomt vraag ik me nu af?


Aziz Kaouass - december 2018

Hind droomt van school

Hind droomt van school

Het schooljaar is alweer een tijdje bezig, maar niet voor Hind, zomaar een meisje uit Masaouda. Hind was de afgelopen jaren op de basisschool de beste van de klas. Vorige jaar heeft ze met goed succes haar basisschool afgerond. In de afgelopen jaren heeft ze waarschijnlijk een droom opgebouwd voor de toekomst . Ze droomde ervan te gaan studeren en misschien wel dokter, advocaat of ingenieur te kunnen worden. Ze had haar wereld graag groter willen maken dan het eenvoudige huis waarin ze woont en de dagelijkse huishoudelijke taken.

Hind gaat niet meer naar school omdat haar ouders het niet aandurven haar doordeweeks naar een internaat te sturen. De middelbare school is in Tizi Ousli, twintig kilometer verder op. De tocht naar Tizi Ousli gaat over twintig kilometer onverharde bergachtige weggetjes. Er is geen openbaar vervoer. Het is zelfs niet te organiseren met een klein schoolbusje voor de kinderen van Masaouda en omgeving omdat de wegen te onbetrouwbaar zijn. Als het regent worden de wegen al snel onbegaanbaar.

De kinderen hebben zes dagen les, ook de zaterdagmorgen. Kinderen die wel op het internaat verblijven gaan dan zaterdagmiddag weer even naar hun ouders en vertrekken maandagochtend richting Tizi Ousli, als de wegen begaanbaar zijn tenminste. Mensen weten ook niet meer wat voor smeekbeden ze moeten verrichten. Bidden voor regen voor hun gewassen of bidden dat het droogt blijft zodat ze nog in Tizi Ousli kunnen komen om hun kinderen in het weekend op te kunnen halen.

Ik vraag mezelf af wat ik zelf, als ouder, zou doen in die omstandigheden. Zou ik mijn kinderen op twaalfjarige leeftijd naar het internaat sturen? Ik vraag me af wat we vanuit Stichting Riforest zouden moeten doen vanuit het principe 'zorg voor de mensen'. Hind kan niet wachten totdat de lange termijn doelstellingen gerealiseerd zijn. In deze fase roepen de vragen alleen maar meer vragen op. Waarom is er geen middelbare school in Masaouda? Waarom zijn er geen verharde wegen? Waarom is er geen openbaar vervoer? Wat ligt in onze eigen invloedssfeer? Wat kunnen we doen voor deze kinderen in de nabije toekomst? Voor het moment word ik alleen maar stil van al deze vragen, maar mijn stilte is niets vergeleken bij de stilte van Hind.

Hind is een fictieve naam voor een bestaand meisje, een van de vele kinderen uit mijn geboortestreek en vele andere plattelandsgebieden in Marokko, die hetzelfde overkomt. Kinderen waarvan de toekomstdromen dag na dag vervagen.


Aziz Kaouass - november 2018


Moeder Aarde

Moeder Aarde

‘Jouw moeder heeft jou twee jaar gezoogd, Moeder Aarde voedt jou je hele leven!’ Een uitspraak die ik afgelopen zomer hoorde in Masaouda, gedaan door een van de bewoners, Hammadi. Een treffende uitspraak van een wijs man die beseft dat hij van de aarde leeft.

Een uitspraak die nog vaak door mijn hoofd gaat. Het is niet voor niets dat we het af en toe hebben over ‘Moeder Aarde’. Deden we dat maar meer, we zouden altijd moeten spreken over Moeder Aarde, en nooit zomaar ‘de aarde’ of erger nog ‘de wereld’. Ik realiseer me dat het zelfs binnen de permacultuur voor Bill Mollison en David Holmgren kennelijk te ver ging om bij het eerste ethische permacultuur principe: ‘zorg voor de aarde’ expliciet te zeggen ‘zorg voor Moeder Aarde’. Er waren ongetwijfeld allerlei overwegen om het neutraal te houden en wellicht mensen niet af te schrikken? Alhoewel, wat is er afschrikwekkend aan een moeder?

Hoe zou de wereld eruit zien als iedereen sprak van Moeder Aarde? Zouden we dan niet veel meer om haar geven, van haar houden, voor haar zorgen? En zou zij dan niet uit wederkerigheid veel meer om ons geven, van ons houden en voor ons zorgen?

Ook al zouden we heel nuchter de aarde onderzoeken en kijken wat er zich allemaal afspeelt dan zouden we niet anders vaststellen dan dat de aarde een complex levend systeem is. Een systeem van allerlei met elkaar verbonden levensvormen. Als we dan ook nog het vermogen hebben om onszelf te ontstijgen zouden we zien dat we maar slechts een onderdeel zijn van een groter geheel. Een geheel dat het denk- en voorstellingsvermogen te boven gaat.

Is het eigenlijk niet paradoxaal dat mensen die de aarde zien als een levend ‘wezen’ in het dagelijkse maar als wereldvreemd gezien worden? ‘Wereldvreemd’, misschien ook zo’n woord dat we geaccepteerd hebben om te categoriseren en ons eigen gedrag te rechtvaardigen, we zouden denk ik nooit kunnen spreken over ‘aardevreemd’.

Gelukkig zijn er heel veel tradities waarin mensen wel spreken over 'Moeder Aarde'. Het doet me om de een of andere reden denken aan een soera uit de Koran waarin Moeder Aarde op een dag haar verhaal zal doen. In deze soera staat ook het handelen van de mens centraal: ‘wie goed doet ter grootte van een zaadje zal het zien en wie slecht doet ter grootte van een zaadje zal het zien.’ Ik ken de interpretaties onvoldoende en de Koran heeft het ook over de aarde en niet over Moeder aarde, maar ik ben ervan overtuigd dat het gerelateerd is aan hoe we met Moeder Aarde omgaan. Niet dat de mensen die in de Koran geloven in deze tijd met veel meer eerbied en respect omgaan met de aarde, was het maar waar!

Hammadi ken ik nauwelijks, maar het zal me niets verbazen als hij een schat aan wijsheden heeft. Ik ga mijn best doen bij mijn komende bezoek aan Masaouda wat meer van hem te horen. Wie weet begrijpt hij de taal van Moeder Aarde en kan hij me vertellen hoe we beter voor haar zouden kunnen zorgen.
Aziz Kaouass - oktober 2018


De regenwolken van oom Ahmed

De regenwolken van oom Ahmed ‘Sinds die bomen daar in de heuvels voor thamejdhaant zijn geplant komt het vaak voor dat ik met verbazing regenwolken over de herbeboste heuvels zie trekken. Ik zie de regen letterlijk alleen boven die heuvels met bomen vallen, terwijl er hier om mij heen geen enkele druppel regen valt!’

Als oom Ahmed, zoals ik hem noem ook al is hij geen familie, de eerste keer vol verwondering vertelt over dit fenomeen voelt het alsof ik geladen word met een krachtige energie. Voor mij is het een belangrijk teken en bewijs dat we met het planten van bomen het goede doen.

Het is niet alleen wetenschappelijke kennis en een hoopvolle gedachte dat bomen voor regen zorgen. Het is een zichtbaar feit en oom Ahmed vertelt mij dat hij dit herhaaldelijk heeft gezien. De heuvels waar hij het over heeft zijn jaren terug herbebost door bosbeheer vlakbij mijn geboortedorp Masaouda. Het is een iets lager gelegen gebied waarop we vanuit het dorp op uitkijken, een lange strook van herbeboste heuvels. Het is een van de beste dingen die ik de afgelopen jaren heb gehoord in Masaouda. Ondertussen is het een vast gebruik als ik daar ben om hem te laten vertellen over die regenwolken, zeker in gezelschap van anderen. In de hoop dat de krachtige energie overslaat.

Hoe graag zou ik dit fenomeen ook willen zien, maar hoe mooi zou het zijn als die regenwolken de komende jaren zich ook uit zullen breiden richting Masaouda, ten gunste van de bomen die we hebben geplant en die we zullen blijven planten.

Voor mij is dit mooie fenomeen wederom een bewijs dat we niet uit angst moeten handelen. Het is helaas nog heel vaak dat ik te horen krijg dat er geen water zou zijn voor de bomen en dat ze uit zullen drogen. Ik blijf roepen dat de bomen voor hun eigen water zullen zorgen uiteindelijk. Ik plant liever 10 bomen planten waarvan er desnoods maar een enkele overblijft dan niets te planten. Uit de ervaring die we de afgelopen jaren hebben opgebouwd klopt het wel dat sommige bomen wat kwetsbaarder zijn dan andere bomen. Maar in de regel gaat het dan alleen om bomen die op land staan dat niet beheerd wordt. We hebben geleerd dat we voor dat soort bomen mensen in moeten schakelen die de bomen in de eerste paar jaar gaan verzorgen, tegen een kleine vergoeding, een vergoeding die deze mensen ook heel goed kunnen gebruiken.

Ook dit seizoen gaan we weer planten. We gaan weer zorgen voor enkele druppels op de gloeiende plaat! Help jij net als vele anderen ook mee om dit gebied te vergroenen, met het vertrouwen dat de regenwolken zullen komen? Om aandacht te vragen hebben we vanuit Riforest een flyer gemaakt. In deze flyer staat de boom centraal, we hebben zoveel mogelijk voordelen benoemd, maar ongetwijfeld zijn we vele voordelen vergeten. Mis jij nog een voordeel, laat het ons weten zodat we het rijtje uit kunnen breiden! Help je alsjeblieft ook mee door de flyer zoveel mogelijk te verspreiden. Dat je in alle opzichten beloond zal mogen worden: wie goed doet, goed ontmoet!


Boomplantweek 2019 flyer Boomplantweek 2019 flyer
Aziz Kaouass - augustus 2018


Masaouda - Gelukkige(v)

Masaouda, gelukkige

‘Masaouda’, de naam van mijn geboorteplek. Een naam die mij, net als het gehucht zelf, fascineert sinds het moment dat ik er achter kwam wat het betekende. De naam ‘Masaouda’ heeft een Arabische oorsprong en betekent ‘gelukkige’ in de vrouwelijke vorm. 'Gelukkige' heeft in het Arabisch twee vormen: Masaoud, de mannelijke vorm en Masaouda, de vrouwelijke vorm.

Wat zou ik graag terug willen gaan in de tijd en die persoon willen ontmoeten die dit kleine Berberdorpje in het Rifgebergte deze naam heeft gegeven. Misschien ben ik eigenlijk wel meer geïnteresseerd in hoe deze plek er toen heeft uitgezien. Spijtig genoeg is het niet voor te stellen dat deze plek ooit door iemand deze mooie naam heeft gekregen. Masaouda is immers al niet meer de gelukkige. Wat ooit een klein paradijs moet zijn geweest is in de loop van de tijd verworden tot een verdroogde en ontboste heuvelachtige maanlandschap. De mensen zijn vertrokken, geen spelende kinderen, geen mannen die op het land werken en geen wijze mannen zittend tegen de moskeemuren.

Een geboorteplek blijft een geboorteplek, hoe ongelukkig misschien ook. Het is daar dat ik op blote voeten heb leren lopen, het is daar dat ik van de heuvels heb gerend en verstoppertje heb gespeeld tussen de olijfbomen die niet ten prooi waren gevallen aan de ontbossing. Het lijkt wel alsof er een onzichtbare navelstreng bestaat met de geboortegrond, met moeder aarde. Het is misschien deze band die ervoor heeft gezorgd dat ik de laatste jaren de droom ben gaan najagen om Masaouda weer groen te krijgen, in de hoop haar weer gelukkig te zien.

Begin 2019 ga ik voor het vijfde jaar naar Masaouda om bomen te planten. Mijn bijdrage is misschien een druppel op een gloeiende plaat, maar hopelijk heb ik nog voldoende jaren om het landschap stukje voor stukje te zien vergroenen. Natuurlijk kan ik het niet alleen. Ik ben dan ook heel dankbaar dat mensen om mij heen de afgelopen jaren ook een bijdrage hebben geleverd bij het planten van bomen. Met vrienden uit dezelfde streek hebben we eind vorig jaar Stichting Riforest opgezet en onze stip op de horizon is dat er allerlei groene kernen ontstaan die uiteindelijk samen een groen Rifgebergte zullen vormen.

'Het beste moment om een boom te planten is tien jaar geleden' werd mij verteld, maar gelukkig is vandaag het tweede beste moment. We hebben altijd een kans om de wereld iets mooier te maken. Help jij ook mee met het planten? Het idee is simpel: voor €5 is het mogelijk om een fruitboom te laten planten. De bomen kopen we in bij lokale kwekers en verspreiden we onder de mensen die nog in de streek wonen. Ben je geïnteresseerd hoe het er in het echt uitziet, hoe het voelt en hoe het ruikt? Je bent altijd van harte welkom om mee te gaan tijdens een boomplantweek, het is ook jouw moeder aarde!
Aziz Kaouass - juli 2018